BezoekadresHet afgelopen jaar heeft het Huis van de Groninger Cultuur zich met name ingezet om mogelijkheden te creëren, waarbij zoveel mogelijk mensen kennis maken met de Groninger cultuur. Omdat taal en geschiedenis belangrijke pijlers zijn van cultuur, hebben de consulenten vooral deze twee aspecten aangegrepen om het Groninger erfgoed te populariseren. Daartoe is bijvoorbeeld de docentencursus Gronings opgezet. Een twintigtal mensen wordt in samenwerking met het Bureau Groninger Taal en Cultuur opgeleid, om in de gehele provincie Groningen (en eventueel daarbuiten) kwalitatief goede cursussen Gronings te geven. Doel van de opleiding en de daaropvolgende cursussen is, dat de Groninger taal middels deze opgeleide docenten meer eenduidig en meer gestandaardiseerd onderricht wordt. Standaardisering en eenduidigheid kan leiden tot een toenemende importantie van de taal. Wordt het belang van de taal steeds meer onderkend, dan wordt een taal ook populair. Doordat de docenten in de gehele provincie cursussen gaan geven en de cursussen op die manier makkelijk toegankelijk zijn voor veel mensen, als mede ook het voor een breed publiek nieuw geschreven cursusmateriaal, verwachten wij dat het Gronings in de toekomst in populariteit zal toenemen. Op het gebied van de geschiedenis heeft het Huis van de Groninger Cultuur zich sinds haar oprichting ingezet om de Groninger geschiedenis in het algemeen, en de Dag van De Groninger Geschiedenis in het bijzonder, te promoten. In samenwerking met het RHC Groninger Archieven en de Cultuurhistorische Vereniging Stad & Lande is gezocht naar een verbreding van activiteiten die een groter publiek zou aanspreken. Hiertoe werden daarom niet alleen specifiek historische organisaties benaderd, maar ook organisaties die zich met een ander aspect van het Groninger erfgoed bezighielden (streekproducten, Groninger muziek, theater etc.). Getuige het bezoekersaantal in de afgelopen twee jaren, een stijging van 500% met voorgaande jaren, zijn wij in de opzet om een groter publiek te bereiken, volledig geslaagd. Dit betekent echter niet dat wij op onze lauweren rusten, maar ook in de toekomst blijven werken aan de profilering van de Groninger geschiedenis.
Het Huis van de Groninger Cultuur is gehuisvest in een eigen kantoor op de begane grond van Het Regionaal Historisch Centrum Groninger Archieven, Cascadeplein 4 te Groningen. Telefoon: 050-5992060/050-5992061, fax: 050-5996062, e-mail: info@huisvandegroningercultuur.nl, www.huisvandegroningercultuur.nl. Het kantoor is van maandag tot en met donderdag geopend van 9.00 uur -16.00 uur.
Het bestuur bestaat uit een onafhankelijk voorzitter en vier leden met een culturele achtergrond (taal, geschiedenis, (erfgoed)educatie, bestuurlijke en/of museale ervaring).
De heer E.A. Groot
Voorzitter, burgemeester van Appingedam
Mevrouw A. Vlietstra - van Goor
Vice-voorzitter, oud-Statenlid voor het CDA
Mevrouw G. During - Buis
Secretaris/penningmeester, directrice van het Regionaal Historisch Centrum Groninger Archieven (Mevrouw G. During-Buis heeft na haar vertrek als directrice van het Regionaal Historisch Centrum Groninger Archieven tevens haar bestuursfunctie neergelegd. Deze functie wordt sinds 15 maart 2005 vervuld door de heer drs. E. de Jonge, directeur van het Regionaal Historisch Centrum Groninger Archieven)
De heer prof. dr. S.J.H. Reker
Bestuurslid, hoofd van het Bureau Groninger Taal en Cultuur van de Rijksuniversiteit Groningen
De heer H. van der Veen
Bestuurslid, o.a. oud-Statenlid voor de PvdA, oud-voorzitter van het Veenkoloniaal Museum
Het Huis van de Groninger Cultuur heeft twee consulenten in dienst voor (1,5 fte.)
Mevrouw drs. M.M. Dijk
De heer H. Scholte
De consulenten onderhouden de contacten met de aangesloten organisaties en helpen deze bij het ontwikkelen van allerlei culturele activiteiten en evenementen, educatieve projecten en onderzoek. Bovendien zoeken de consulenten mee naar mogelijkheden om de effectiviteit van de organisaties te verbeteren. Zij zijn zowel initiator als uitvoerder van beleid en nemen zitting in bovenregionale (Platform Culturele Organisaties) en nationale samenwerking (SONT, Nederlands Centrum voor Volkscultuur) op het gebied van cultuur. Hun taken omvatten:
Gezien het HGC een loketfunctie heeft kunnen particulieren, culturele organisaties, media en overheidsinstanties tijdens de openingsuren immer een beroep doen op de consulenten. Iedere dag beantwoorden zij vragen betreffende: adressen van deskundigen en culturele organisaties, mogelijkheden en onderwerpen voor lezingen, financiële en organisatorische ondersteuning bij culturele evenementen en projecten, verbreding van culturele evenementen en activiteiten, mogelijkheden tot het volgen van historische en Groninger cursussen, taalkwesties (vragen over spelling, literatuur, spreekwoorden, slogans voor commercieel gebruik etc.), kant en klare educatieprojecten voor het basis- en naschoolse onderwijs, (Europese) regelgeving aangaande subsidies, grensoverschrijdende contacten, Groninger gebruiken en producten, vragen van de media betreffende culturele activiteiten en kwesties etc. Daarnaast zijn er evenementen en projecten die meer vragen dan een enkele advisering. Organisaties zien toch graag dat het Huis van de Groninger Cultuur ook een coördinerende en zelfs organiserende functie vervuld. De facilitaire , coördinerende en adviserende mogelijkheden van het huis van de Groninger Cultuur worden dan voor langere tijd gevraagd. Nadeel hiervan is, dat dit belastend werkt voor andere ook prioriteit vragende zaken zoals een goedlopende administratie. Telefonisch behandelen de consulenten zo’n drie tot vijf adviesvragen per dag, daarnaast vindt er zo’n twee tot drie keer per week overleg plaats met culturele organisaties in of buiten het Huis van de Groninger Cultuur.
Het Huis van de Groninger Cultuur heeft actief deelgenomen aan verschillende activiteiten van culturele organisaties. Daarnaast heeft het Huis zelf activiteiten georganiseerd en uitgevoerd. Ook zijn er door tussenkomst van het Huis nieuwe activiteiten ontplooid of is er een verbreding van een activiteit ontstaan omdat het huis verschillende organisaties in de activiteit heeft samengebracht. Hieronder enkele hoogtepunten van 2004.
Veurleescup
Op 31 maart vond in de Zeehondecreche Pieterburen de finale plaats van ‘De Grunneger Veurleescup 2004’. De Veurleescup is een initiatief van de Groninger taalorganisatie Stichting Kostverloren. In het kader van de ‘Meertmoand Dialectmoand’ organiseerde de stichting voor de tiende achtereenvolgende maal dit taalevenement voor basisschoollieren. En met succes. Het aantal deelnemers bedroeg 42 leerlingen van 25 basisscholen. Uiteindelijke winnares was de tienjarige Marjolein Grimme van Openbare Basischool De Tichel uit Oostwold. Volgens de jury, voorgezeten door Henk Scholte, consulent van het Huis van de Groninger Cultuur, blonk Marjolein uit in dictie, inlevingsvermogen en het feit dat zij haar verhaal bijna geheel uit het hoofd deed.
Groningen Nieuwsbrief Cultureel Erfgoed
Op 8 april ontving cultuurgedeputeerde Hans Gerritsen het eerste exemplaar van de vernieuwde Groningen Nieuwsbrief Cultureel Erfgoed. De Nieuwsbrief is een gezamenlijke uitgave van het Museumhuis Groningen, het Regionaal Historische Centrum de Groninger Archieven, de Cultuurhistorische Vereniging Stad en Lande en het Huis van de Groninger Cultuur. De Nieuwsbrief is inhoudelijk verbreed en zal nu het gehele terrein van de Groninger cultuur bestrijken. Nieuw is bijvoorbeeld de eigen pagina voor ieder van de participerende organisaties en de rubriek ‘In de weer’ waarin een culturele organisatie wordt voorgesteld. De grootse vernieuwing is de vormgeving. De nieuwsbrief verschijnt nu in full-color en heeft een ongewone dwarse opmaak. Het doel van de nieuwsbrief, om informatie over de Groninger cultuur onder de aandacht te brengen van zoveel mogelijk mensen , blijft onveranderd. De oplage van het blad is 2250.
Groninger Boekendagen
Van 14 april tot en met 24 april vonden de Groninger Boekendagen 2004 plaats. In samenwerking met het Huis van de Groninger Cultuur organiseert Biblionet dit jaarlijks terugkerende literaire evenement. Tijdens de Boekendagen vonden er in verscheidene bibliotheken en boekhandels activiteiten plaats, waarbij de Groninger cultuur in de schijnwerpers werd gezet. Het traditionele ‘Grunneger Boukenpresent’ had dit keer de titel ‘Swaalfies rond Auwerd’ en betrof een fictieve verzameling dagboekfragmenten van een non (!?!) die eind 1442 tot midden 1443 in het Aduarder monnikenklooster verbleef. Onder redactie van Hanny Diemer werkten acht Groninger auteurs mee aan het ‘boukenpresent’: Haarm Diek, Melle Hijlkema, Wia Jager, Kunny Luchtenberg, Johan Pol, Tonko Ufkes, Gre van der Veen en Gerrit Wassing. De opening van de Groninger Boekendagen vond op dinsdagavond 13 april plaats in de bibliotheek van Ter Apel. Het eerste exemplaar van het ‘Boukenpresent’ werd hier overhandigd aan de regionaal historicus Dick Wolff. De Stichting Middeleeuws Appel en de Historische Vereniging Aduard verleenden tevens hun medewerking aan de avond.
Dag van de Groninger Geschiedenis
Op zaterdag 30 oktober werd door het Huis van de Groninger Cultuur, het Regionaal Historische Centrum de Groninger Archieven, het Gronings Audiovisueel Archief en de Cultuurhistorische Vereniging Stad en Lande voor de tweede maal ‘De Dag van de Groninger Geschiedenis’ in ‘aangeklede vorm’ georganiseerd. Een verbreding van activiteiten, de verschillende manieren waarop met geschiedenis kan worden omgegaan, maar ook het niet vergeten van oude tradities maken de Dag meer en meer aantrekkelijk voor een breed publiek. Zo’n 1500 tot 2000 mensen hebben dit jaar de dag bezocht. En hoewel men soms maar voor een specifiek onderdeel kwam, bleven velen de gehele Dag ‘hangen’. Er was dan ook genoeg te beleven en te bekijken op deze dag met als thema ‘Ter leeringhe ende vermaeck’. Wat te denken van Ubbo Emmius, die tot grote hilariteit van velen speciaal uit zijn graf was opgestaan om de ‘Dag’ te openen. En wie kende nog de sprookjes van Minne Koning en Trijntje Soldaats, ten tonele gebracht door Stichting Vertellus? Hoewel een echte griezelvoorstelling voor kinderen, joeg het vooral de volwassenen de stuipen op het lijf. Of de prachtige, van livemuziek voorziene, oude films over de geschiedenis van de kermis in de stad en de jongensschool in de Jacobijnerstraat. De door de folkgroep Törf ten gehore gebrachte dansmuziek van de Leenster meester J.P. Beukema, gaf bij het binnengaan van de Groninger Archieven direct al een sfeervolle stemming. Ook de poëzie van Jan Goeverneur, voorgedragen door de Groninger dichter Tjitse Hofman, kon rekenen op een selectief, maar zeer aandachtig luisterend publiek. De traditionele lezingen blijven een succesnummer. De onderwerpen spraken vele mensen aan. Een bezoeker verklaarde na afloop van de lezing van Dirk van der Heide, dat hij ‘weer hail wat wiezer worden was’. Ook aan de broesles Grunnegs, gegeven door de in jacket gestoken schoolmeester Eltje Doddema, beleefden velen plezier. Het Groninger volkslied, dat werd aangeheven bij aanvang van de les, werd uit volle borst meegezongen. Op de drukbezochte boeken- en informatiemarkt kon een ieder wel iets naar zijn of haar gading vinden. Groningana-uitgaven worden steeds populairder en de door vrijwilligers gerunde historische organisaties komen met steeds meer, in eigen beheer uitgebrachte, producten. De speciale rondleidingen langs de ‘schatten’ van het archief trok een nieuwsgierig publiek. Men was zeer benieuwd, wat er wel niet allemaal in de depots te vinden was. Op het plein voor de Archieven beweerden sommige kinderen wel dertig rondjes in de draaimolen te hebben gedraaid en wel vier porties poffertjes te hebben gegeten. Hun ouders aten liever Groninger mosterdsoep of gingen naar de kraam met Groninger streekproducten. De afsluiter van de Dag, de Grote Groninger Geschiedenisquiz was, zoals een afsluiter ook behoord te zijn, het hoogtepunt.
Docentencursus Gronings en provinciale cursussen Gronings
Het Huis van de Groninger Cultuur en het Bureau Groninger Taal en Cultuur van de Rijksuniversiteit Groningen hebben het initiatief genomen tot het opzetten van een docentenopleiding Groninger taal en letterkunde. Het doel was, om een vijftien tot twintigtal leerlingen dusdanig op te leiden, dat zij na afloop van de opleiding in staat zijn in stad en provincie gecoördineerde en betaalde volwassenencursussen Groningen te geven. In de zomer van 2004 werd een advertentie geplaatsts in het Dagblad van het Noorden en in de Groningen Nieuwsbrief Cultureel Erfgoed. Naast een cursusomschrijving werd van de toekomstige docenten verwacht, dat zij onder andere een HBO-denkniveau hadden, aantoonbare affiniteit met de Groninger cultuur konden aantonen en waar mogelijk een onderwijsachtergrond hadden. Op de oproep kwam een overvloed aan reacties. In de ‘komkommertijd’ stortte zelfs de landelijke media zich er op. Uit de meer dan 100 aanmeldingen werden ruim 20 kandidaten geselecteerd. Van oktober 2004 tot juni 2005 wordt door deze studenten een pittige opleiding in de Groninger taal en letterkunde gevolgd. Na een stevig blok taalkunde, waarbij spelling, woordgebruik en fonetiek een belangrijke plaats innemen, komen enkele cultuuronderdelen aan bod: de geschiedenis en ontwikkeling van Stad, Ommelanden, en de rest van de provincie, de geschiedenis van de Groninger streektaal, de ontwikkeling van de volksmuziek en de opbouw van de Groninger Beweging. Het laatste blok omvat de Groninger letterkunde, waarbij schrijvers worden uitgenodigd, en zelfwerkzaamheid met de Groninger literatuur wordt gestimuleerd. Na deze gedegen voorbereiding, waarbij toetsmomenten bepalen of de studenten voldoende capabel zijn om de studie te vervolgen, zijn de studenten gereed om de cursus Gronings voor beginners en aansluitend voor gevorderden, te geven.
In samenwerking met Stichting Grunneger Toal en de Vereniging Kleine Dorpen Groningen wil het Huis van de Groninger Cultuur op diverse plaatsen in de provincie en de stad Groningen deze cursussen opzetten. Vanaf september 2005 zullen de eerste cursisten de Groningse lessen kunnen volgen. In de lessen zal de nadruk liggen op de Groninger streektaal: de spelling en de grammatica worden behandeld, maar ook de Groninger literatuur vormt een wezenlijk onderdeel. Eventueel zullen uitstapjes worden gemaakt naar geschiedenis en andere cultuurvormen. Prof. dr. Siemon Reker schrijft speciaal voor deze cursussen een drietal nieuwe taalboeken (voor noord-, west- en oost-Groningen). Tevens is er een boek over de Groninger literatuur in de maak, onder redactie van drs. Hanny Diemer en drs. Jakob Loer.
De Stichting Huis van de Groninger Cultuur heeft van de provincie Groningen het beheer gekregen over een verdeelsubsidie voor incidentele activiteiten in de sector Groninger cultuur. In 2004 heeft het Huis van de Groninger Cultuur zich positief uitgesproken over 34 aanvragen. In 2003 waren dit er 16.
Subsidiebedrag 2004: 25.000,-
Overschot subsidiebedrag 2003: 10.690,-
Totaal subsidiebedrag 2004: 35.690,-
Totaalbedrag verstrekte subsidies 2004: 35.746,52
Voor de volgende activiteiten heeft het Huis van de Groninger Cultuur subsidie beschikbaar gesteld:
De Stichting Huis van de Groninger Cultuur ondersteunt bij grote uitzondering bijzondere projecten in de sector Groninger cultuur. Dit zijn projecten van een dusdanige omvang dat het voor een groot deel buiten de taakstelling van de reguliere subsidie valt. Een bijzonder project voldoet aan de volgende kenmerken:
Het project heeft een unieke, innovatieve en uiterst belangrijke promotionele waarde voor het product Groningen.
• Het project heeft minimaal een provinciale uitstraling.
• Het project draagt langdurig, structureel bij aan de verbetering van het product Groningen.
• Het project is van een dusdanige aard dat het langere tijd publiekelijk gedragen zal worden.
• Het project spreekt een moeilijk bereikbaar publiek aan.
• Het project omvat een keten van activiteiten (marktverkenning, productie, promotie, netwerkontwikkeling, verbreding van het draagvlak etc.).
• Zonder financiële tegemoetkoming van het Huis van de Groninger Cultuur zal het project geen doorgang kunnen vinden.
Het bestuur van het Huis van de Groninger Cultuur heeft vastgesteld dat de Stichting Nij aan deze voorwaarden voldoet. De Stichting Nij wil de vernieuwing in de Groningstalige muziek stimuleren. Nij wil dat er naast de gangbare traditionele en nostalgisch getinte liedjes meer moderne Groningstalige popmuziek komt. Tekstschrijvers en componisten die daaraan een bijdrage willen leveren kunnen rekenen op de ondersteuning van Nij. Nij beoordeelt tekesten en heeft voor ieder vernieuwend eigentijds nummer 3.500,- beschikbaar. 1000,- hiervan is voor de tekstschrijver en componist de rest wordt benut voor o.a. de arrangeur en de uitvoerende artiesten. De rechten en royalty’s blijven van de auteurs. Jaarlijks hoopt Nij zo’n 20 nummers te realiseren. Verdeeld over een periode van twee jaar kreeg de Stiching Nij 15.000,- van het Huis van de Groninger Cultuur om dit project te realiseren.
Op 27 november 2004 heeft gedeputeerde Hans Gerritsen het eerste exemplaar van de CD van de Stichting Nij in ontvangst genomen uit handen van producenten Jaap Alkema en Derk Bosscher. Het eerste spaigelploatje van de Stichting Nij staat boordevol nieuwe eigentijdse Groningstalige muziek van onder andere Harry Niehof, Wia Buze, Alex Vissering, Arnold Veeman, Lex Koopman en Gert Sennema.
Om de samenwerking tussen culturele organisaties in de provincie Groningen te bevorderen en de kennis en activiteiten van deze organisaties toegankelijk te maken voor zoveel mogelijk mensen heeft het Huis van de Groninger Cultuur eind 2003 een cultureel platform opgericht. Dit platform komt twee keer per jaar bijeen en waar nodig wordt ook nog een overleg per sectie belegd. Tijdens een bijeenkomst treedt een culturele organisatie op als gastheer. Dit om de bekendheid onderling te vergroten. Eens per jaar streeft men per sectie of per platform naar een gezamenlijke activiteit. De activiteit moet voor de platformdeelnemers een duidelijke promotionele waarde en een publieksinformatieve functie hebben en een overstijgend karakter aangaande de eigen doelgroep hebben. De platformdeelnemers proberen tijdens de bijeenkomsten de activiteitenagenda’s op elkaar af te stemmen, zodat men niet te maken krijgt met een overlapping van activiteiten. In 2004 vonden er, naast sectieoverleg, op 13 mei en 9 november platformbijeenkomsten plaats. Tijdens deze bijeenkomsten gehouden in respectievelijk ‘Kostuummuseum De Gouden Leeuw’ (gastheer: Kostuumgezelschap de Gouden Leeuw) en in de Bibliotheek van Hoogezand-Sappemeer (gastheer: Biblionet) werd vooral gezocht naar manieren om samenwerking te bevorderen en activiteiten meer bekendheid te geven. Men wil graag een platform waarbij iedere organisatie de eigen identiteit behoudt en waarbij dit in gezamenlijke activiteiten ook duidelijk naar voren komt. Gezamenlijke activiteiten hebben voor vele organisaties slechts nut als de promotie, bekendheid en inzet van de eigen organisatie hier evenredig in naar voren komt. Men vindt het verder belangrijk dat men elkaar op de hoogte houdt van elkaars activiteiten en projecten. Voor een gezamenlijk activiteit ziet men graag dat het Huis van de Groninger Cultuur een coördinerende en vaak ook organiserende rol vervult. De volgende organisaties zijn aangesloten bij het platform: